Transformatörler

YÜK AYIRICILARI VE “YÜK AYIRICISI+SİGORTA” BİRLEŞİKLERİ

 

YÜK AYIRICILARI:

 

Yük ayırıcıları elektriksel açıdan adi ayırıcı ile kesici arasında yer alan bir anahtarlama elemanıdır. Anma akımına kadar yükleri kesebilir, kısa devre üzerine kapatabilir.

 

Açık konumda iken ayırıcılar için istenen yalıtım seviyesini sağlayabilir. Uzaktan kontrol için motor takılmaya müsaittir. Kesme ortamı yağ, hava ya da SF 6 gazı olabilir. Kesici ile arasındaki en önemli fark kısa devreleri kesememesidir.

 

Yürürlükteki TEDAŞ şartnamelerine göre yük ayırıcıları 100 (yüz) kez anma akımını kesebilmekte 5 (beş) kez de kısa devre üzerine kapama yapabilmektedir. Mekanik açma kapama sayısı (yüksüz) 1000 kez’dir.

 

TEDAŞ’ça istenen anma akımında kesme sayısı ve kısa devre üzerine kapama sayısı standartlardaki en büyük değerlerdir.

 

IEC-60265-1’e göre imal ve test edilirler

 

“YÜK AYIRICISI+SİGORTA” BİRLEŞİKLERİ:

 

Sigorta ile donanmış yük ayırıcılarıdır. Tertipte kullanılan sigortalar vurucu mekanizması ile donatılmıştır. Arıza durumunda çalışan sigorta vurucusu vasıtası ile yük ayırıcının yalnızca arızalı kutbu veya üç kutbu otomatik olarak açtırılır. Bu şekilde tertibin anma kısa devre kesme akımına kadar bütün akımların kesilmesi mümkün olabilmektedir

 

Trafo ve hat korumalarında kullanılır. Aşırı akım koruması için röle ile birlikte kullanılması gerekir.

 

TS 8812 EN 60420 (IEC 62271-105)’ye göre imal ve test edilirler.

“YÜK AYIRICI+SİGORTA” BİRLEŞİĞİ İÇİN SİGORTA SEÇİMİ

“Yük ayırıcı+Sigorta” birleşiğinde kullanılacak sigorta seçiminde de YG Sigorta Seçimi yazısında belirtilen Genel Kurallar aynen geçerlidir. Bunlara ilave olarak;

  • Kullanılacak sigorta artçı (back-up) sigorta olmalıdır.
  • maddede yer alan transformatör kısa devre akımı, birleşiğin transfer akımı (I4) akımı ile karşılaştırılmalıdır. Kullanılacak sigorta için “Yük ayırıcı+Sigorta” birleşiğinın transfer akımı (I4);
  • “Yük ayırıcı+Sigorta” birleşiğinın anma transfer akımından (I40),
  • Transformatörün kısa devre akımından (Ikt), küçük olmalıdır.

Bu koşullar yerine getirilmez ise transformatör ile ilgili uygun koruma sağlanamadığı gibi yük ayırıcısının da tahrip olması söz konusudur. Bunlar ile ilgili tanımlar aşağıda verilmektedir.

Anma transfer akımı (I40) : “Yük ayırıcı+Sigorta” birleşiği imalatçısı tarafından belirtilmelidir. Birleşikte kullanılacak en büyük anma akımlı sigorta kullanılarak, tip deneyleri kapsamında yer alan Test no: 4 “Anma Transfer Akımında Kesme Deneyleri” ile doğrulanmış olmalıdır.

Transfer akımı (I4): Transfer akımı pratik olarak aşağıdaki yöntem ile bulunur.

A noktasının bulunması: Seçilen sigortanın minumum akım/zaman eğrisi kullanılarak;

0.9 x (“Yük ayırıcısı +sigorta” birleşiğinin sigorta başlatmalı açma zamanı)

formülüne göre (A) noktası bulunur. (A) noktasından akım eğrisine paralel çizilerek (B)   noktası bulunur. Bu noktadan  zaman eksenine çizilen paralel çizginin akım eksenini kestiği nokta transfer akımını (I4 ) verir.

 

ANAHTARLAR, AYIRICILAR, AYIRICI ANAHTARLARI, ERİYEN TELLİ SİGORTA BİRLEŞİMİ ÜNİTELER

 

  1. İLGİLİ STANDARTLAR:

 

TS EN 60947-1 Alçak Gerilim Anahtarlama ve Kontrol Düzeni İçin Kurallar

Bölüm:1 Genel Kurallar

TS EN 60947-3 Alçak Gerilim Anahtarlama ve Kontrol Düzenleri

Bölüm:3 Anahtarlar, Ayırıcılar, Ayırıcı Anahtarlar ve Eriyen Telli Sigorta   Birleşimi Üniteleri

 

  1. TARİFLER

 

Anahtar: Normal devre koşullarında (aşırı yük şartları dahil) akımların devresini kapatmaya, akımları geçirmeye ve akımların devresini kesmeye uygun olan ve kısa devre gibi olağan dışı devre koşullarındaki akımları da belirli süre geçirebilen mekanik anahtarlama düzenidir.

Not: Bir anahtar kısa devre akımlarının devresini kapatabilir ancak kesmeyebilir. (Kesici ile Anahtar arasındaki en büyük fark budur.)

Ayırıcı: Açık konumda, ayırma fonksiyonu için belirtilen kurallara uyan mekanik anahtarlama düzenidir. Bir Ayırıcı; ihmal edilebilecek büyüklükteki akımları kesebilir ve kapatabilir, normal işletme koşullarında oluşan akımları ve kısa devre gibi olağan dışı devre koşullarındaki akımları da belirli bir süre geçirebilir.

Ayırıcı Anahtar: Açık konumda, bir ayırıcı için belirtilen ayırma kurallarını sağlaya bir anahtardır.

Devre Kesici: Normal devre koşullarındaki akımların üzerine kapanabilen, bu akımları taşıyabilen ve kesebilen ve aynı zamanda kısa devre gibi olağan dışı devre koşullarındaki akımları kapayabilen, belirli zaman süresinde taşıyabilen ve kesebilen mekanik bir anahtarlama cihazıdır.

Eriyen Telli Sigortalı Ayırıcı Anahtar: Sigorta değiştirme elemanının veya sigorta değiştirme elemanlı sigorta taşıyıcısının hareketli kontaklarını teşkil ettiği ayırıcı anahtardır.

Bağımlı, El ile Çalışma: Çalışma hızı ve kuvvetinin kullananın etkisine bağımlı olacağı biçimde sadece doğrudan uygulanan el enerjisi yardımı ile yapılan çalışmadır.

Bağımsız, El ile Çalışma: Çalışma hızı ve kuvvetinin kullananın etkisinden bağımsız olacağı biçimde, enerjinin el gücünden kaynaklandığı, bir devamlı çalışmada depolandığı ve serbest bırakıldığı depolanmış enerji ile yapılan çalışmadır.

Yarı Bağımsız, El ile Çalışma: El kuvvetinin bir eşik değerine kadar yükseltilmesi ve sonra, kullanıcı tarafından bilinçli olarak geciktirilmesi dışında, bağımsız çalışmanın elde edildiği sadece doğrudan uygulanan el enerjisi yardımı ile yapılan çalışmadır.

  1. KULLANMA KATEGORİSİ

 

AKIMIN TÜRÜ KULLANMA KATEGORİSİ TİPİK UYGULAMALAR
A KATEGORİ B KATEGORİ
 

 

 

Alternatif Akım

AC-20A AC-20B Yüksüz koşullarda anahtarlama yapılan durumlar
AC-21A AC-21B Makul aşırı yükler dahil ohmik yüklerin anahtarlanması
AC-22A AC-22B Makul aşırı yükler dahil ohmik ve endüktif yüklerin anahtarlanması
AC-23A AC-23B Motor yüklerinin veya diğer yüksek endüktif yüklerin anahtarlanması

Kullanma Kategorilerini son eki olan “A” ve “B”’nin anlamı:

A: Sık çalışma gerektiren düzenler için. (Örnek: Endüstride kullanılan anahtarlama elemanları)

B: Tasarım ve uygulamadan dolayı sadece seyrek çalışma için öngörülen düzenler için uygun kategori.

(Örnek: Şehir şebekelerinde kullanılan anahtarlama elemanları. Çünkü bu şebekelerde kullanılan anahtarlama elemanları endüstride kullanılan anahtarlama elemanları gibi sürekli açma-kapama yapmazlar.)

SIK” ve “SEYREK” Çalışma için Uygulanan Kriterler, Beyan Çalışma Akımına Karşılık Gelen Çalışma Çevrimi  Tablosunda verilmektedir.

 

  1. PERFORMANS KURALLARI

 

  • Devre Kapama ve Devre Kesme Kapasiteleri: Standartlarda; beyan çalışma gerilimi, beyan çalışma akımı ve kullanma kategorisine atıfta bulunarak belirlenmiştir.

 

Kullanma Kategorisi Beyan Çalışma Akımı

(Ie)

Devre Kapatma Devre Kesme Çalışma Çevrim Sayısı
I/Ie U/Ue CosF Ic/Ie Ur/Ue CosF
AC-20A; AC20B Tüm değerler
AC-21A; AC21B Tüm değerler 1,5 1,05 0,95 1,5 1,05 0,95 5
AC-22A; AC22B Tüm değerler 2 1,05 0,65 3 1,05 0,95 5
AC-23A; AC23B 0<Ie<=100 Amper 10 1,05 0,45 8 1,05 0,45 5
100<Ie 10 1,05 0,35 8 1,05 1,05 3

I : Devre kapatma akımı                                         U: Uygulanan gerilim

Ic:Devre kesme akımı                                             Ue: Beyan çalışma gerilimi

Ie:Beyan Çalışma akımı                                          Ur: Toparlanma gerilimi

  • Çalışma Performansı

 

Beyan Çalışma Akımı

(Ie)

Saatteki Çevrim Sayısı Çalışma Çevrim Sayısı
A Kategorisi B Kategorisi
Akımsız Akımlı Toplam Akımsız Akımlı Toplam
0<Ie<=100 120 8.500 1.500 10.000 1.700 300 2.000
100<Ie<=315 120 7.000 1.000 8.000 1.400 200 1.600
315<Ie<=630 60 4.000 1.000 5.000 800 200 1.000

 

YÜKSEK GERİLİM SİGORTALARI

Yüksek gerilim akım sınırlayıcı sigortalar, kullanılabildikleri aralığa göre genel amaçlı, artçı (back-up) ve tam aralık sigorta olmak üzere üç sınıfa ayrılır.

İlgili standart: TSE 60282-1/IEC 60282-1: Yüksek Gerilim Akım sınırlayıcı sigortalar

Genel amaçlı sigorta: En büyük kesme akımından 1 saat veya daha uzun süre içinde sigorta elemanının erimesine neden olan tüm akımları kesebilen akım sınırlayıcı sigortalardır.

Artçı (back-up) sigorta: En büyük kesme akımından minimum kesme akımına kadar tüm akımları kesebilen akım sınırlayıcı sigortalardır.

Tam aralık sigortası: Sigorta elemanının en büyük kesme akımlarına kadar erimesine neden olan bütün akımları kesebilen akım sınırlayıcı sigortalardır.

Sigortaların;

  • Akım sınırlama özelliği “Akım Sınırlama Eğrileri”nde,
  • Erime zamanları “Akım/Zaman Eğrileri” nde gösterilir. (Ek-1 ve Ek:2’de bunlarla ilgili örnek eğriler verilmektedir.)

YG SİGORTALAR VE DAĞITIM TRAFOLARI

YG Sigortalar OG/AG Dağıtım Trafolarının primer tarafına başlıca iki amaç için konulur. Bunlar;

  1. AG şebekede meydana gelecek kısa devrelerde trafoyu korumak,
  2. Dağıtım Trafosunun primer ya da sekonder sargılarında bir arıza olması halinde trafoyu şebekeden ayırmak içindir.

Transformatör koruma uygulamalarında sigortaların “Akım/Zaman Eğrileri”nde;

  • Eğrilerde 0.1 ve 10 saniye kesme bölgeleri incelenebilmelidir.
  • (If10/In)<=6

((If 0.1/In)>=7 (In/100)0.25 koşulları sağlanmalıdır.

In   : Seçilen sigortanın anma akımı

If10   : Seçilen sigortanın 10 saniye erime zamanına denk gelen akım.

If 0.1: Seçilen sigortanın 0.1 saniye erime zamanına denk gelen akım.

Bu eğriler her karakteristikteki sigorta için ayrı ayrı verilmelidir.

Tanımlar

Unf: Anma gerilimi. (Sigortanın kullanılacağı şebekedeki fazlar arası en yüksek gerilim değeridir. Bu  gerilimler ülkemizde 7.2 kV, 12 kV, 17.5 kV ve 36 kV’dur.)

Inf: Anma akımı. (Sigortanın anormal ısınmalar haricinde sürekli dayanabileceği akımdır.    Sigortanın güç kayıpları için bu değer dikkate alınır.

I3: Minimum kesme akımı. (Sigortada erimeye ve devreyi kesmeye sebep olan minimum   akım değeridir.)

I1: Maksimum kısa devre kesme kapasitesi. (“kA”  olarak sigortanın kesebileceği en yüksek hata akımıdır.)

Sigorta Seçim Esasları:

  1. Tanımlar:
  • Sistem Karakteristikleri:

Un: Sistemin en yüksek faz-faz gerilimi. (kV)

Isk: Sistemin en yüksek üç fazlı kısa devre akımı. (kA)

  • Transformatör Karakteristikleri:

P: Transformatör anma gücü (kVA)

Uk: Transformatörün kısa devre gerilimi (%)

Ui: İşletme gerilimi (kV)

Int: Transformatör anma akımı  = P / V3xUi

Ikt: Transformatör kısa devre akımı (Transformatörün sekonder terminalinde kısa devre meydana geldiğinde primer sargıdan geçen kısa devre akımı.)

Ikt = Int x100 / % Uk

Ie: Transformatörün mıknatıslanma darbe (inrush) akımı. (Transformatör gerilim altına alındığında şebekeden kısa süreli olarak çektiği akımdır. Genellikle nominal akımın 10 ila 12 katı kadar olup yaklaşık 100 milisaniye sürer.)

Kısa devre termik dayanma süresi: 630 KVA’ya kadar ……….. 2 saniye,

630 KVA ve üstü …………. 3 saniye.

  1. Genel Kurallar:
  • Sigortanın anma gerilimi (Unf) sistem anma gerilimine (Un) eşit olmalıdır.

Unf = Un

  • Sigortanın maksimum kısa devre kesme kapasitesi (I1), sistemin en yüksek üç fazlı kısa devre akımına (Isk) eşit yada daha büyük olmalıdır.

I1 >=Isk

  • Transformatörün primer sargısından geçen tam kısa devre akımı (Ikt), sigortanın minimum kesme akımına (I3) eşit yada daha büyük olmalı ve transformatörün kısa devre termik dayanım süresi içinde kesilmelidir.

Ikt >=I3

  • Sigortanın yaşlanmasını önlemek için seçilecek sigortanın anma akımı (Inf), transformatörün anma akımının (Int) en az 1.3 katına eşit olmalıdır.

Inf >=1.3xInt

  • Transformatör gerilim altına alındığında şebekeden yaklaşık 12 milisaniye  süre ile mıknatıslanma akımı (Ie) çeker. Seçilen sigortanın bu süre içinde erimemesi gerekir. Bu husus sigortanın akım/zaman eğrisinden kontrol edilmelidir.
  • Tesis ve çalışma koşullarına dikkat edilmelidir. (Sürekli veya sürekli olmayan aşırı yükler, harici veya dahili kullanım, hücre içinde kullanım, sigorta yuvasında kullanım, v.b)

ÖRNEK:

Sigorta ile korunacak Dağıtım Trafosunun teknik karakteristikleri:

Anma gücü (P)………………..: 100 KVA

Kısa devre gerilimi (%Uk)..: 4.5

İşletme gerilimi (Ui)…………: 34.5 Kv

Anma akımı (Int)  …………….: 100/(V3x34.5= 1.67 Amper.

Primer kısa devre akımı (Ikt): (1.67×100)/4.5 = 37 Amper.

 

Transformatörün mıknatıslanma akımı (Ie)..: 14×1.67 = 23 Amper.

Mıknatıslanma akımı süresi …………………….: 150 milisaniye

 

Sistemin en yüksek üç fazlı kısa devre akımı (Isk) = 16 kA

Kullanım şekli: Harici

 

“Akım/Zaman Eğrisi” Ek:1 de verilen 36 kv, 6.3 Amp ve 10 Amp. sigortaların söz konusu transformatörün kısa devrelere karşı korunmasında uygun olup olmadığının kontrolu:

 

Seçim için genel kurallar dikkate alındığında;

 

GENEL KURALLAR 36 kv, 6.3 Amp Sigorta

(Unf=36 kv; Inf=6.3 Amp; I3=35 Amp; I1=16 kA)

 

36 kv, 16 Amp Sigorta

(Unf=36 kv; Inf=10 Amp; I3=46 Amp; I1=16 kA)

1. Unf ³Un  Sağlanıyor.  Sağlanıyor.
2. I1 ³Isk 16³16 olduğu için koşul sağlanıyor. 16³16 olduğu için koşul sağlanıyor.
3. Ikt ³I3 37³35 olduğu için koşul sağlanıyor.

Erime zamanı uygun.

37³46 olmadığından koşul sağlanmıyor. Erime zamanı da uygun değil.
4.Inf ³1.3xInt 6.3³1.3×1.67 olduğu için koşul sağlanıyor. 10³1.3×1.67 olduğu için koşul sağlanıyor.
5.Mıknatıslanma akımında sigortanın açma süresinin kontrolu. Akım/Zaman eğrisine göre 23 amperlik akım 150 milisaniyede kesilmemektedir. Yani trafo devreye alınırken sigortanın erimesi söz konusu değildir. Koşul sağlanmaktadır. Akım/Zaman eğrisine göre 23 amperlik akım 150 milisaniyede kesilmemektedir. Yani trafo devreye alınırken sigortanın erimesi söz konusu değildir. Koşul sağlanmaktadır.
SONUÇ UYGUN UYGUN DEĞİL

 

ÖNEMLİ NOT: 36 kv, 100 KVA trafo için; “A” firmasının 10 Amp.lik sigortası uygun olurken, “B” firmasının 10 Amp.lik sigortası uygun olmayabilir. Bu nedenle seçilecek sigortalar yukarıda verilen esaslara göre kontrol edilmelidir.

Ek-1: Örnek Sigorta Eğrisi

 

OG/AG DAĞITIM TRANSFORMATÖRLERİNİN “SİGORTALI YÜK AYIRICILARI” İLE YG ŞEBEKEYE BAĞLANMASI

Dağıtım tesislerinde meydana gelen arızaların büyük çoğunluğu izolasyon hatası, kısa devre,  aşırı akım ve gerilimlerden kaynaklanmaktadır. Dağıtım tesisinde yer alan teçhizatın, sistemde meydana gelen bu arızalardan en az derecede etkilenmesi için bu arızalara karşı sigorta, parafudr, röle gibi çeşitli koruma cihazları ile donatılmaları gerekmektedir.

 

Sistemde meydana gelen kısa devre arızaları; sebep olduğu termik ve dinamik etkileri ile gerek işletmeci personel gerekse teçhizat açısından tehlikeli sonuçlar doğuran en önemli arızalardan biridir. Bu arızaların sebep olduğu termik ve dinamik etkileri azaltmak için kısa devre akımlarının tepe değerine ulaşmadan en kısa sürede ve en güvenli şekilde sistemden temizlenmelidir. Bu işleme en uygun koruma elemanlarından biri de sigortalardır.

 

Nitekim bu husus ALMANYA’da yapılan bir dizi deneyde kanıtlanmış ve  sigorta ile yapılan korumalarda arıza akımının tepe değerine ulaşmadan kısa süre içinde kesildiği ve trafo kazanlarının patlamadığı tespit edilmiştir.

 

TEDAŞ şebekelerinde;

 

  • 400 KVA ve daha düşük güçteki OG/AG Dağıtım trafoları;

 

  • Sigortalı Ayırıcı ile OG şebekeye bağlanır.
  • Aşırı gerilime karşı parafudr veya ark boynuzları,
  • Kısa devre akımlarına karşı akım sınırlayıcı OG sigorta,
  • Aşırı akıma (aşırı yüklenme) karşı AG Pano’da tesis edilen Termik Manyetik Şalter ile korunurlar.

 

  • 630 KVA ve daha büyük güçteki OG/AG Dağıtım trafoları ise;

 

  • Kesici veya Sigortalı Yük Ayırıcıları (yaygın olarak kesici ile) ile OG şebekeye bağlanır.
  • Aşırı gerilime karşı parafudr,
  • Kısa devre akımlarına karşı; kesicili fider ile OG şebekeye bağlanmış ise röle, sigortalı yük ayırıcısı ile OG şebekeye bağlanmış ise akım sınırlayıcı OG sigorta,
  • Aşırı akıma (aşırı yük) karşı, AG Panoda yer alan termik-manyetik şalter veya aşırı akımı izleyen bir rölenin kesici veya yük ayırıcısını açtırması ile korunurlar.

 

Kısa devrelere karşı kesici ve sigorta ile yapılan korumaların karşılaştırması kısaca aşağıda verilmektedir.

 

“KESİCİ” ile Kısa Devreye Karşı Yapılan Koruma:

 

Kesici kullanılarak yapılan korumada kısa devre akımı; fidere tesis edilen akım trafoları vasıtasıyla kısa devre akımının röle tarafından algılanması, rölenin kesici bobinine açma sinyali göndermesi ve bunun ardından kesici kontaklarının açılması ile kesilir. Bu süre kesicinin açma süresi dikkate alındığında yaklaşık 70-120 milisaniye arasında değişmektedir.

 

“OG SİGORTA” ile Kısa Devreye Karşı Yapılan Koruma:

 

Sigortalar aynı zamanda akım sınırlayan elemanlar olarak da tanınırlar. Bu özelliğinden dolayı uygun seçilmiş OG Sigortalar, kısa devre akımını daha tepe değerine ulaşmadan 5 ile 10 milisaniye arasında çalışarak (eriyerek) keserler. Bir sigorta tarafından kesilen kısa devre akımının sınırlanan değeri ve süresi EK’te örnek olarak verilen eğrilerde görülmektedir.

 

Sigortalı Yük Ayırıcıları; OG Sigorta ile donanmış yük ayırıcılarıdır. Tertipte kullanılan sigortalar vurucu mekanizması ile donatılmıştır. Arıza durumunda çalışan sigorta vurucusu vasıtası ile yük ayırıcının yalnızca arızalı kutbu veya üç kutbu otomatik olarak açtırılır. Bu şekilde tertibin anma kısa devre kesme akımına kadar bütün akımların kesilmesi mümkün olabilmektedir

 

Trafo ve hat korumalarında kullanılır. Aşırı akım koruması için röle ile birlikte kullanılması gerekir.

 

OG Sigortalı Yük Ayırıcıları ile tesis edilen dağıtım trafosu fiderleri, toplam tesis maliyeti dikkate alındığında kesicili fiderlere göre yaklaşık % 40 civarında daha ucuz olmaktadır.

 

OG/AG Dağıtım Trafolarının “Kesici” yerine “Sigortalı Yük Ayırıcısı” ile OG şebekeye bağlanması ve trafoların kısa devrelere karşı “Sigorta” ile korunması ALMANYA, FRANSA, İTALYA, İSPANYA gibi ülkelerde yıllardan beri yapılmaktadır.

 

ÖNEMLİ NOT:             

 

  • 36 kV gerilim seviyesinde tip deneyleri yapılmış bir Sigortalı Yük Ayırıcı, daha düşük gerilimlerde transformatör koruma hücresi olarak kullanılmamalıdır. (Transfer akımı nedeniyle)

 

  • Transformatör koruma hücresi olarak kullanılacak Sigortalı Yük Ayırıcılarında, İmalatçı Firmanın belirlediği marka, tip ve karakteristikte sigorta kullanılmalıdır. Aksi halde olabilecek olumsuzluklardan kullanıcı sorumlu olacaktır.

OG/AG DAĞITIM TRAFO MERKEZLERİNİN RİNGE GİRİŞ VE ÇIKIŞLARINDA KESİCİ YERİNE NEDEN YÜK AYIRICISI KULLANILMALIDIR?

  1. Kablolu yer altı şebekesinde müsaade edilen kısa devre süresi 1 (bir) saniyedir. Yani kısa devre akımı şebekeden en fazla 1 (bir) saniye geçmelidir.

 

  1. Kesicinin diğer anahtarlama elemanlarından en büyük farkı kısa devreyi kesme özelliğidir. Bunun için oluşturulan fider, kısa devre akımını algılayan akım trafosu ve bu akımı değerlendirip kesicinin açma bobinine sinyal gönderen röle ile donatılmaktadır.

 

  1. Kesicilerin açma süresi ve selektivite (seçicilik) dikkate alındığında sistemin çalışabilmesi için birbiri ardına bağlanan kesicilerin açma ayarları arasında (röle ayarları) en az 300 milisaniye civarında bir fark olması gerekmektedir. İzin verilen sürenin 1saniye=1000 milisaniye olduğu düşünüldüğünde selektif koruma için ard arda en fazla 1000/300=3 adet kesicinin aynı fidere tesis edilmesi gerekmektedir.

 

  1. Bu nedenle uygun seçicilikte kısa devreyi kesmek mümkün olmadığından OG/AG Dağıtım Trafo Merkezlerinin ringe giriş ve çıkışlarının tamamında (aynı fider üzerinde) kesici kullanmanın bir anlamı olmamaktadır. Bir başka deyişle burada kullanılan anahtarlama elemanının kısa devreyi kesme gibi bir fonksiyonu olmasına gerek kalmamaktadır.

 

  1. Yukarıda anlatılan teknik gerekçe nedeniyle kısa devreyi kesme fonksiyonu olmayan ancak kısa devre akımını taşıyabilen, kısa devre üzerine belli sayıda kapama yapabilen, anma akımını belli sayıda (teknik şartnamemize göre 100 defa) kesebilen kesiciye göre yarı yarıya daha ucuz olan YÜK AYIRICILARI geliştirilmiştir.

 

  1. Kesiciyi OG/AG Dağıtım Trafo Merkezlerinin ringe giriş ve çıkışlarında sekonder koruma olmaksızın kullanmak mümkündür. Ancak kesici kullanıldığında ayırıcı kullanılma zorunluluğu vardır. Bu ise yük ayırıcısına göre zaten pahalı olan kesicinin bir hücre tertibi içinde daha pahalı bir çözüm olarak karşımıza çıkması demek olacaktır.

 

  1. Bu nedenle OG/AG Dağıtım Trafo Merkezlerinin ringe giriş ve çıkışlarının YÜK AYIRICILI , ringe ait fider çıkışının ise sekonder korumalı kesicili fider  olarak tesis edilmesi en ekonomik ve doğru çözüm olmaktadır.

TRANSFORMATÖRLER – Genel Elektriksel Özellikleri ve Gücünün Belirlenmesi

Sn. Turgut Odabaşı’nın hazırlamış olduğu “TRANSFORMATÖRLER – Genel Elektriksel Özellikleri ve Gücünün Belirlenmesi” adlı dokümana buradan ulaşabilirsiniz.

ARIZA GÖSTERGE DÜZENİ

Arıza Gösterge Düzeni (AGD), arızalı kısımdan başlayarak ışıklı sinyalizasyon veya ana ünite de tesis edilecek yardımcı çıkış kontağı ile uzaktan (örneğin sinyalizasyon merkezi) arızalı kısmın hızlı bir şekilde tespiti için kullanılan bir teçhizattır.

Sistem; faz-toprak arıza akımlarının ve fazlar arası arıza akımlarının belirli eşik değerlerini aşması durumunda (Arıza akımları, ring devre çıkış kablolarının her fazına yerleştirilecek toroidal tipte akım transformatörleri ile algılanacaktır.) çalışmakta ve arıza süresince kendi kaynağından (lityum pil) Arıza Gösterge Lambasını  yanık tutmaktadır.

Arıza Gösterge Düzeni içerisinde yer alan teçhizatların  aşağıdadır.

  • OG/AG Dağıtım Trafo Merkezine konulacak 1 (bir) adet mikroişlemcili ana ünite,
  • OG çıkış kablolarının her fazına yerleştirilecek toroidal tipte akım transformatörleri,
  • OG/AG Dağıtım Trafo Merkezi dışına konulan ve arızayı ışıklı sinyal olarak ihbar eden Arıza Gösterge Lambası,
  • Bağlantı kabloları.

Standart kullanım şekli

Ana Ünite

Toroidal Akım Trafosu

Arıza Gösterge Lambası